منو های اصلی
Skip to Content

سرخط خبرها سرخط خبرها

چالش‌ها و مباحث زنان در آموزش عالي - دکتر کرم حبیب پور

عنوان کتاب: چالش‌ها و مباحث زنان در آموزش عالي

مترجم: دکتر کرم حبیب پور گتابی

ناشر: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

 

کتاب "چالش‌ها و مباحث زنان در آموزش عالي"، ماحصل بحث‌هاي ارائه‌شده در سمپوزيوم راهنماي بين‌المللي يادگيري مادام‌العمر (International Handbook of Lifelong Learning) در سال 2001 است که توسط پاملا کوتريل، سو جکسون و گيل لدرباي با همکاري طيفي از نويسندگان در انگلستان و آمريکاي شمالي ويراسته و نوشته شده است. در اين کتاب، نويسندگان به کاوش در چالش‌ها و مباحث زنان در آموزش عالي مي‌پردازند. آنها خاطرنشان مي‌سازند که گرچه در دهه‌هاي 1980 و 1990 شاهد گسترش مشارکت زنان در آموزش عالي بوديم، اما وضعيت سازمان‌هاي ديگر در به‌رسميت‌شناسي و توسعة يادگيري مادام‌العمر و فرصت‌هاي شغلي براي زنان، بدتر از مؤسسات آموزش عالي است. نويسندگان با مقايسة بين زندگي خصوصي و دانشگاه و حرفه‌هاي ديگر، و بين بريتانيا و ساير بخش‌هاي جهان، دغدغه‌هاي کليدي زنان در آموزش عالي را بررسي مي‌کنند، مانند: تضاد تقاضاهاي خانه، کار و کار احساسي؛ نابرابري‌ها در پرداخت، منزلت، چشم‌انداز ترفيع و ماهيت وظايف و مسئوليت‌هاي محولة دانشگاه؛ تقاضاهاي پاسخگويي، معيارهاي موفقيت و پيشرفت و فشار براي چاپ مقاله و کتاب زير بار سنگين تدريس و تعهد به دانشجويان؛ اَشکال مختلف آموزش، فعاليت، نظريه‌پردازي، تحقيق و رويکردهاي مشارکت جمعي در ساختارها و فرايندهاي سنتي‌اي که همچنان در آموزش عالي به قوّت خود باقي‌اند. برخي نويسندگان براساس رويکرد خود/زندگي‌نامه‌نويسي، موقعيت خود در دانشگاه را بازتاب مي‌دهند و برخي نيز برپاية تحقيقات تجربي خود با آموزشگران و يادگيرندگان استدلال مي‌کنند.

نويسندگان کتاب به شکل قانع‌کننده‌اي نشان مي‌دهند که زنان با کشاکش‌هاي چندگانه‌اي در آموزش عالي مواجهند. آنها در عرصه‌هاي مختلفي چون علاقه، فعاليت، تلاش و مسئوليت، با اين چالش‌ها دست‌وپنجه نرم مي‌کنند. گرچه بقاي آنها در آموزش عالي، بيشتر به خاطر انطباق‌پذيري و انعطاف‌پذيري آنهاست، اما بااين‌حال، گاهي اوقات اين شيوة بقا، هزينة بالايي را بر آنها تحميل مي‌کند؛ به‌ويژه زماني‌که آنها به شيوه‌هاي کاملاً فردي و رقابتي براي بقا تلاش مي‌کنند. بااين‌اوصاف، بسياري از زنان در پي شيوه‌هايي هستند که با هم‌ کارکردن را تشويق مي‌کند، هويت‌هايي را توسعه مي‌دهند که شيوه‌هاي مختلف يک دانشگاهي‌بودن را شامل مي‌شود، به‌دنبال موازنة موفق زندگي-کار هستند و در پي کشف و توسعة اصول و کردارهاي آموزش فمينيستي هستند. اين نويسندگان نتيجه مي‌گيرند که امروزه دانشگاه بايستي راه‌هايي را براي بسط و گسترش برداشت‌ها و برساخت‌هاي کنوني از کار دانشگاهي پيدا کند، شرايط جديدي را ايجاد کند که دانشگاهيان را توانمند سازد تا براي شيوه‌هاي جديد توليد معنا کلنجار بروند، فرصت‌هايي را براي يادگيري مادام‌العمر توسعه دهد که به غناي زندگي، توسعة اعتمادبه‌نفس و رشد فردي کمک کند، افق‌ها و چشم‌اندازهاي شغلي را باز کند و بگستراند، افراد را به کشف و درک تفاوت‌هاي فرهنگي توانمند کند، به آنها در گذارهاي چرخة زندگي کمک کند، و فرصت‌هايي را براي شيوه‌هاي جديد و خلاق کارکردن پيش‌رو بگذارد. در اين صورت، جوامع، نهادها و افراد، همه از اين کار نفع مي‌برند.

از لحاظ ساختاري، کتاب علاوه بر يک قدرداني، يادداشتِ ويراستاران و مقدمه، مشتمل بر پنج بخش و 11 فصل است: بخش اول به موضوع جايگاه‌هاي دوپهلوي زنان در دانشگاه (فصول 1 تا 3)، بخش دوم به موضوع فرايند و آموزش فمينيستي در عمل (فصول 4 تا 7) و بخش سوم به موضوع حرفه، هويت و خانه در زنان دانشگاهي (فصول 8 تا 11) مي‌پردازد. در انتها نيز تأملات و نکات پاياني پيرامون چالش‌ها و مباحث زنان در زمينة يادگيري مادام‌العمر در آموزش عالي طرح مي‌شود.

نکتـه مهم در رابطه با کاربردپذيري کتاب اين است که کتاب زمينة هرچه بيشتر تفکر انتقادي، تحقيق و توسعه، توليد دانشگاهي و محققانه و مواد خام و حوزه‌هاي مطالعاتي جديد براي تأمل و پژوهش طيف وسيعي از کساني که در زمينة آموزش عالي (در رشته‌هاي مرتبط مانند مطالعات زنان، مطالعات جنسيت، مجموعة علوم اجتماعي، سياست اجتماعي، علوم سياسي، مطالعات فرهنگي و...) کار مي‌کنند، را فراهم مي‌سازد و مي‌تواند مورد استفاده اين دسته از افراد قرار گيرد.