منو های اصلی
Skip to Content

سرخط خبرها سرخط خبرها

حق طبیعی و حقوق بشر - دکتر عباس شیخ شعاعی

کتاب «حق طبیعی و حقوق بشر» به قلم دکتر عباس شیخ ‌شعاعی تلاشی است به‌صورت موجز و مختصر برای واکاوی مفهوم حق در دیدگاه دانشمندان و فیلسوفان غربی و در دیدگاه اسلامی و متفکران مسلمان.

 

این کتاب در پنج بخش تدوین شده است: حق و نسبت آن با تکلیف، قانون طبیعی، وضع طبیعی، حق طبیعی، حقوق بشر؛ نمود حق طبیعی.

 

نویسنده در مقدمۀ کتاب می‌گوید: «بحث دربارۀ «حق طبیعی» در مغرب‌زمین به بیش از بیست قرن پیش، در فلسفه ارسطو و رواقی‌ها برمی‌گردد. لکن در فرهنگ اسلامی برای اولین بار این اصطلاح در کتاب‌های حقوقی حقوقدانان مسلمان به عنوان یک بحث حقوقی در سده گذشته به چشم می‌خورد که عموماً در ضمن مباحث حقوقی، به عنوان یک مکتب حقوقی مطرح می‌شده است. البته در این کتاب‌ها «حق طبیعی» از دیدگاه غربی‌ها بررسی می‌شود. هر چند برخی به اختصار اشاره‌ای به مباحث عقلی مطرح شده در علم اصول به عنوان مباحث متناظر با بحث از حق و قانون طبیعی می‌نمودند. تا آنجا که نگارنده در این سال‌ها کاوش نموده هیچ بحث کارشناسانه تطبیقی در این‌باره مشاهده ننموده است. برخی نویسندگان شتابزده آن را پذیرفته و سعی می‌کنند مباحثی از علم اصول و فقه را بر آن منطبق کنند. اما به نظر می‌رسد جای یک بحث دقیق در طرح صورت مسأله و دیدگاه‌های اصلی در فیلسوفان غربی راجع به این موضوع و بررسی مطالب احتمالاً مرتبط با آن، در آرای حکیمان و فقیهان مسلمان خالی است. واضح است که نگارنده مدعی پر کردن این خلأ نبوده نوشتار حاضر را فقط درآمدی بر این بحث می‌داند. جا دارد که علاقه‌مندان به این بحث هر کدام جنبه‌ای از آن را مورد بررسی قرار دهند تا در نهایت یک مجموعه هماهنگ، تحقیقی و همه‌جانبه را درباره آن به‌دست دهند.

 

نوشتار حاضر مربوط به فلسفه حقوق نیست چنان‌که فلسفه سیاست هم نیست بلکه قلمرو بحث خود را محدود به هیچ یک نکرده و از حق و حق طبیعی سخن می‌گوید که هم به قلمرو حقوق، هم اخلاق و هم سیاست تعلق دارد

 

مولف:  عباس شیخ شعاعی

ناشر کتاب: سلمان پاک (خرداد، 1395)